Visababishi vya kawaida
Shingo ina tezi limfu nyingi, ambazo huvimba zinapopambana na maambukizi, kwa mfano baada ya kidonda cha koo, mafua au maambukizi ya jino. Uvimbe huu mara nyingi huuma ukiguswa na hupungua ndani ya wiki mbili hadi tatu.
Visababishi vingine ni vifuko vya majimaji (cysts) vilivyopo tangu kuzaliwa, uvimbe wa tezi dundumio au tezi za mate, na uvimbe kwenye ngozi. Mara chache zaidi uvimbe ni saratani, ama inayoanzia kwenye tezi limfu (lymphoma) au iliyoenea kutoka kwenye saratani ya mdomo, koo, zoloto, tezi dundumio au ngozi.
Dalili za hatari
Uvimbe uliodumu zaidi ya wiki tatu, unaokua, au ulio mgumu na usiosogea. Sauti iliyokwaruza kwa zaidi ya wiki tatu, shida au maumivu wakati wa kumeza, maumivu ya sikio moja, kidonda mdomoni kisichopona, au kukohoa damu. Kupungua uzito bila sababu inayojulikana, homa au kutokwa na jasho jingi usiku.
Uvutaji wa sigara na unywaji wa pombe huongeza hatari ya saratani ya kichwa na shingo, kwa hiyo dalili hizi ni muhimu zaidi kwa wavutaji na wanywaji, lakini zinapaswa kuchunguzwa kwa mtu yeyote.
Unavyochunguzwa
Dr Kana huuliza kuhusu uvimbe na afya yako, huchunguza shingo, mdomo na koo, na huangalia nyuma ya pua, koo na zoloto kwa kamera nyembamba (endoskopu) hapa kliniki. Hili huchukua dakika chache, kwa dawa ya ganzi ya kupuliza.
Kwa kawaida hatua inayofuata ni ultrasound pamoja na sampuli kwa sindano nyembamba, na huenda kipimo cha CT au MRI kikapangwa. Uvimbe haupaswi kukatwa na kuondolewa kabla uchunguzi huu haujakamilika, kwa sababu jinsi unavyoondolewa kunaweza kuathiri matibabu ya baadaye.
Matibabu
Matibabu hutegemea chanzo. Uvimbe unaotokana na maambukizi kwa kawaida hupungua kwa muda au kwa antibiotiki. Vifuko vya majimaji na uvimbe mwingine usio saratani vinaweza kuondolewa vikileta shida. Ikiwa uvimbe ni saratani, mpango hukubaliwa pamoja na madaktari bingwa wa saratani na wataalamu wengine, ili upate pendekezo moja.
Maswali ya kawaida
Mtoto wangu ana vivimbe shingoni. Je, nina sababu ya kuhofia?
Tezi ndogo, laini zinazosogea chini ya vidole ni za kawaida sana kwa watoto na kwa kawaida huonyesha mafua ya mara kwa mara. Mwone daktari uvimbe ukiwa mkubwa kuliko takriban sentimita mbili, ukiendelea kukua, au ukiambatana na homa, kupungua uzito au kutokwa na jasho usiku.
Je, nijaribu antibiotiki kwanza?
Ikiwa kuna maambukizi yaliyo wazi, daktari anaweza kukuandikia. Lakini uvimbe ambao bado upo baada ya wiki tatu unapaswa kuchunguzwa, hata kama umepungua kidogo.
Je, naweza kutuma picha za vipimo vyangu kabla ya kusafiri?
Ndiyo. Ripoti za ultrasound, CT au sampuli ya tishu (biopsy) kutoka nyumbani humsaidia Dr Kana kukushauri kuhusu hatua inayofuata, na huenda zikafupisha muda wako wa kukaa.
Ukurasa huu ni taarifa za jumla, si ushauri wa kitabibu kwa hali yako.
